Czym jest MiCA?
MiCA („Markets in Crypto-Assets") to rozporządzenie Unii Europejskiej 2023/1114, które po raz pierwszy ujednolica zasady dotyczące kryptoaktywów w całej UE. Zastępuje fragmentaryczne przepisy krajowe jednym, bezpośrednio stosowanym reżimem. Przepisy dotyczące tokenów powiązanych z aktywami i tokenów e-pieniądza obowiązują od 30 czerwca 2024 roku, a pozostałe, w tym zasady dla dostawców usług, stosuje się od 30 grudnia 2024 roku.
Celem MiCA jest ochrona inwestorów i integralność rynku przy jednoczesnym umożliwieniu innowacji. Rozporządzenie porządkuje trzy filary: wymogi wobec emitentów kryptoaktywów (biała księga, odpowiedzialność za informacje), reżim dla podmiotów, które są jednocześnie ważne systemowo (tokeny powiązane z aktywami i e-pieniądz), oraz licencjonowanie i nadzór nad dostawcami usług obracającymi kryptoaktywami w imieniu klientów.
Kogo dotyczy? CASP, ART i EMT
MiCA rozróżnia kilka rodzajów podmiotów. Dostawca usług w zakresie kryptoaktywów (CASP, Crypto-Asset Service Provider) to firma, która zawodowo świadczy usługi takie jak przechowywanie i administrowanie kryptoaktywami, prowadzenie platformy obrotu, wymiana, wykonywanie zleceń, doradztwo, zarządzanie portfelem czy transfer. Każdy CASP musi uzyskać zezwolenie właściwego organu (w Polsce KNF) przed rozpoczęciem działalności.
Emitent tokenów powiązanych z aktywami (ART) wydaje kryptoaktywa stabilizujące wartość względem koszyka aktywów, a emitent tokenów będących e-pieniądzem (EMT) wiąże wartość tokenów z jedną walutą urzędową. Oba typy emitentów podlegają surowszym wymogom ostrożnościowym, ponieważ ich tokeny pełnią funkcję zbliżoną do pieniądza. Polska firma kryptowalutowa, która chce działać legalnie na rynku UE, niemal zawsze wpada w co najmniej jedną z tych kategorii.
Kluczowe obowiązki
MiCA nakłada zestaw wzajemnie powiązanych obowiązków. Podmiot musi uzyskać zezwolenie i utrzymywać zabezpieczenia ostrożnościowe (fundusze własne) oraz solidny ład korporacyjny z kompetentnym zarządem. W obszarze ochrony klienta wymagane są: bezpieczne przechowywanie kryptoaktywów i środków klientów, ścisła segregacja majątku klientów od majątku własnego, polityka konfliktów interesów oraz bezpłatna procedura rozpatrywania skarg.
Osobny, mocny blok to integralność rynku: zakaz wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku, obowiązek wykrywania i zgłaszania podejrzanych transakcji, a także rzetelna biała księga (white paper) i uczciwa komunikacja marketingowa. Do tego dochodzą wymogi bezpieczeństwa ICT i odporności operacyjnej, spójne z rozporządzeniem DORA, oraz ciągły nadzór i raportowanie do organu.
Jak wygląda zgodność w praktyce
W praktyce zgodność z MiCA zaczyna się od zmapowania świadczonych usług na katalog usług MiCA i ustalenia, którą rolę pełni firma (CASP, emitent ART, emitent EMT). To wyznacza, które wymogi są obowiązkowe, a które nie mają zastosowania. Następnie buduje się komplet polityk i procedur (przechowywanie i zarządzanie kluczami, segregacja środków, zapobieganie nadużyciom, skargi, konflikty interesów) oraz przygotowuje dokumentację do wniosku o zezwolenie.
MiCA silnie zazębia się z innymi normami: bezpieczeństwo informacji (ISO 27001), odporność operacyjna (DORA), przeciwdziałanie praniu pieniędzy (AML) oraz ochrona danych (RODO). Firma, która ma już wdrożone ISO 27001, znaczną część wymogów technicznych MiCA ma spełnioną. Mapowanie krzyżowe pokazuje, ile pracy już wykonano.
Jak pomaga Guardiso
Guardiso prowadzi firmę kryptowalutową przez MiCA krok po kroku. Moduł kontroli zawiera 31 kontroli MiCA w ośmiu grupach; oznaczasz w nim, które mają zastosowanie do Twojego profilu usług, a które wyłączasz z uzasadnieniem. Kreator wdrożenia rozkłada drogę do zgodności na fazy: od kwalifikacji podmiotu i zezwolenia, przez ład i fundusze własne, ochronę klienta i integralność rynku, po nadzór ciągły.
Platforma generuje komplet polityk MiCA dopasowanych do danych Twojej firmy (przechowywanie kryptoaktywów, zarządzanie kluczami, segregacja środków klientów, rozpatrywanie skarg, konflikty interesów i zapobieganie nadużyciom rynkowym) oraz mapuje wymagania MiCA na inne wdrożone normy, pokazując dźwignię i realne luki do uzupełnienia.